Phát triển bền vững ngành nuôi trồng thủy sản tại Bình Định Thách thức và triển vọng

Tin tức

Phát triển bền vững ngành nuôi trồng thủy sản tại Bình Định Thách thức và triển vọng

Ngày đăng : 15/08/2024 - 1:59 PM

Ngành nuôi trồng thủy sản đang ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam nói chung và tỉnh Bình Định nói riêng. Với lợi thế về điều kiện tự nhiên và chính sách hỗ trợ của nhà nước, hoạt động nuôi trồng thủy sản tại Bình Định đã có những bước phát triển vượt bậc trong những năm gần đây. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết về tình hình sản xuất, những thách thức và giải pháp phát triển bền vững cho ngành nuôi trồng thủy sản của tỉnh Bình Định trong bối cảnh biến đổi khí hậu và nhu cầu thị trường ngày càng cao.

Mục Lục

Tổng quan về hoạt động nuôi trồng thủy sản tại Bình Định

Điều kiện tự nhiên thuận lợi cho nuôi trồng thủy sản

Bình Định là một tỉnh duyên hải miền Trung với bờ biển dài 134 km, nhiều vịnh, đầm phá và hệ thống sông ngòi chằng chịt. Điều kiện tự nhiên này tạo nên lợi thế to lớn cho việc phát triển nuôi trồng thủy sản. Khí hậu nhiệt đới gió mùa với nhiệt độ trung bình 26-27°C, lượng mưa trung bình 1.700-2.000mm/năm cũng rất phù hợp cho nhiều loài thủy sản sinh trưởng và phát triển.

Bên cạnh đó, Bình Định còn sở hữu diện tích mặt nước lớn với hơn 10.000 ha đầm, phá và 5.000 ha ao, hồ nhỏ. Đây là điều kiện lý tưởng để phát triển nuôi trồng các loài thủy sản nước lợ và nước ngọt như tôm, cua, cá, nhuyễn thể...

Chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương

Nhận thức được tầm quan trọng của ngành nuôi trồng thủy sản, chính quyền tỉnh Bình Định đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ phát triển. Các chương trình khuyến ngư, chuyển giao khoa học kỹ thuật được triển khai rộng rãi giúp nông dân tiếp cận công nghệ nuôi trồng tiên tiến.

Bên cạnh đó, tỉnh cũng có chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi, miễn giảm thuế cho các dự án đầu tư nuôi trồng thủy sản quy mô lớn, ứng dụng công nghệ cao. Điều này đã thu hút được nhiều doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực này, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Các mô hình nuôi trồng thủy sản chủ yếu

Hiện nay, Bình Định đang phát triển đa dạng các mô hình nuôi trồng thủy sản, trong đó nổi bật là:

Nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh và bán thâm canh: Đây là mô hình chủ lực, mang lại hiệu quả kinh tế cao. Diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng của tỉnh đã lên tới hơn 3.000 ha.
Nuôi cá lồng bè trên biển: Phát triển mạnh ở các vùng vịnh như Quy Nhơn, Đề Gi với các đối tượng nuôi chủ yếu là cá giò, cá bớp, cá chẽm...
Nuôi cá nước ngọt: Chủ yếu là nuôi cá tra, cá rô phi trong ao đất ở các huyện nội địa.
Nuôi nhuyễn thể: Tập trung ở các vùng triều như nuôi nghêu, sò huyết, hàu...

Sự đa dạng trong mô hình nuôi trồng giúp ngành thủy sản Bình Định khai thác tối đa tiềm năng, đồng thời phân tán rủi ro, đảm bảo phát triển bền vững.

Tình hình sản xuất thủy sản tại Bình Định năm 2024

Sản lượng nuôi trồng và khai thác thủy sản tăng trưởng ấn tượng

Theo số liệu từ Cục Thống kê Bình Định, tổng sản lượng thủy sản tháng 7 năm 2024 ước đạt 26.226,7 tấn, tăng 2,2% (tương đương 574 tấn) so với cùng kỳ năm trước. Đây là một con số khá ấn tượng, cho thấy ngành thủy sản của tỉnh vẫn duy trì được đà tăng trưởng tốt bất chấp nhiều khó khăn.

Tính chung 7 tháng đầu năm 2024, tổng sản lượng thủy sản của Bình Định ước đạt 172.723,1 tấn, tăng 2,9% (tương đương 4.786,4 tấn) so với cùng kỳ năm 2023. Trong đó, sản lượng khai thác thủy sản ước đạt 165.176,8 tấn, tăng 2,8% (tương đương 4.460,7 tấn). Riêng sản lượng nuôi trồng thủy sản ước đạt 7.546,4 tấn, tăng 4,5% (tương đương 325,8 tấn).

Hoạt động khai thác biển đạt hiệu quả cao

Trong tháng 7/2024, điều kiện thời tiết và ngư trường thuận lợi đã giúp hoạt động khai thác biển của Bình Định đạt hiệu quả cao. Toàn tỉnh hiện có 4.862 tàu thuyền hoạt động khai thác biển, trong đó có 3.394 chiếc hoạt động khai thác ở vùng khơi.

Tại các ngư trường trọng điểm, đội tàu khai thác xa bờ hoạt động có hiệu quả đặc biệt đối với các nghề như: câu cá ngừ, lưới vây, mành chụp, câu mực. Các loài khai thác chủ yếu bao gồm: cá ngừ, cá nục, chù ồ, mực xà, cá mè đen, cá chũa...

Đáng chú ý, sản lượng khai thác thủy sản biển ước đạt 163.374,7 tấn, tăng 2,8% (tương đương 4.411,7 tấn) so với cùng kỳ. Riêng khai thác cá ngừ đại dương - một trong những mặt hàng thủy sản chủ lực của Bình Định - sản lượng ước đạt 8.572 tấn, tăng 2,1% (tương đương 177,3 tấn).

Nuôi trồng thủy sản phát triển bền vững

Song song với khai thác, hoạt động nuôi trồng thủy sản của Bình Định cũng đạt được những kết quả tích cực trong năm 2024. Các ngành chức năng của tỉnh đã triển khai nhiều mô hình nuôi trồng phù hợp, đạt hiệu quả tốt và ổn định.

Đáng chú ý, hoạt động nuôi trồng thủy sản thân thiện với môi trường ngày càng thể hiện rõ ưu thế, vừa tạo thu nhập ổn định, hiệu quả kinh tế tốt, vừa đảm bảo thực hiện được mục tiêu phát triển bền vững. Sản lượng nuôi trồng thủy sản 7 tháng đầu năm 2024 ước đạt 7.546,4 tấn, tăng 4,5% so với cùng kỳ.

Trong đó, nuôi tôm thẻ chân trắng tiếp tục là mũi nhọn với sản lượng ước đạt 4.520,5 tấn, tăng 0,7% (tương đương 31,4 tấn) so với cùng kỳ năm trước. Các mô hình nuôi tôm thâm canh, bán thâm canh ứng dụng công nghệ cao đang được nhân rộng, góp phần nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Thách thức đối với ngành nuôi trồng thủy sản Bình Định

Biến đổi khí hậu và thiên tai

Biến đổi khí hậu đang tạo ra những thách thức lớn đối với ngành nuôi trồng thủy sản Bình Định. Hiện tượng thời tiết cực đoan như bão, lũ lụt, hạn hán ngày càng gia tăng cả về tần suất và cường độ. Theo dự báo của Trung tâm Khí tượng Thủy văn Quốc gia, do ảnh hưởng của hiện tượng La Nina, mùa mưa bão năm 2024 ở nước ta sẽ có diễn biến phức tạp.

Cụ thể, từ tháng 8/2024 đến tháng 9/2024, trên Biển Đông có khả năng xuất hiện khoảng từ 05-07 cơn bão/áp thấp nhiệt đới; trong đó có khoảng 02-03 cơn đổ bộ vào đất liền. Từ tháng 10-12/2024, trên Biển Đông có khả năng xuất hiện khoảng từ 04-06 cơn bão/ áp thấp nhiệt đới; trong đó có khoảng 02-03 cơn đổ bộ vào đất liền.

Những hiện tượng thời tiết cực đoan này sẽ gây ra nhiều rủi ro cho hoạt động nuôi trồng thủy sản như:

Ngập úng, vỡ đê bao ao nuôi gây thất thoát sản phẩm
Biến động môi trường nước (độ mặn, pH, ô nhiễm) ảnh hưởng đến sinh trưởng và sức khỏe của vật nuôi
Bùng phát dịch bệnh do điều kiện môi trường thay đổi
Thiệt hại cơ sở hạ tầng nuôi trồng (ao, đầm, lồng bè...)

Ô nhiễm môi trường và dịch bệnh

Bên cạnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường cũng là một thách thức lớn đối với ngành nuôi trồng thủy sản Bình Định. Việc phát triển nóng các vùng nuôi tập trung, đặc biệt là nuôi tôm thâm canh, đã gây áp lực lớn lên môi trường. Nước thải từ ao nuôi chứa nhiều chất hữu cơ, mầm bệnh nếu không được xử lý tốt sẽ gây ô nhiễm nguồn nước.

Ô nhiễm môi trường là nguyên nhân chính dẫn đến bùng phát dịch bệnh trên đối tượng nuôi. Một số bệnh nguy hiểm như đốm trắng, đầu vàng trên tôm, hay bệnh gan thận mủ trên cá tra vẫn thường xuyên xảy ra, gây thiệt hại lớn cho người nuôi. Việc lạm dụng kháng sinh trong quá trình nuôi cũng làm gia tăng tình trạng kháng thuốc của mầm bệnh.

Biến động thị trường và rào cản thương mại

Thị trường tiêu thụ thủy sản đang ngày càng khó tính với những yêu cầu khắt khe về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc. Các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản liên tục siết chặt các quy định về dư lượng kháng sinh, kim loại nặng trong sản phẩm thủy sản nhập khẩu.

Bên cạnh đó, xu hướng bảo hộ mậu dịch gia tăng cũng tạo ra nhiều rào cản thương mại cho xuất khẩu thủy sản của Việt Nam nói chung và Bình Định nói riêng. Các vụ kiện chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với cá tra, tôm của Việt Nam tại thị trường Mỹ là ví dụ điển hình.

Những biến động khó lường của thị trường thếtrường thế giới cũng ảnh hưởng trực tiếp đến giá cả và tiêu thụ sản phẩm thủy sản của Bình Định, khiến người nuôi gặp nhiều khó khăn trong việc ổn định sản xuất và duy trì thu nhập.

Kết luận

Ngành nuôi trồng thủy sản Bình Định đã có những bước phát triển mạnh mẽ với kết quả tích cực trong sản lượng và chất lượng. Tuy nhiên, để đạt được sự bền vững trong phát triển, cần phải đối mặt và giải quyết hiệu quả các thách thức từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và biến động thị trường. Các cơ quan chức năng cùng người dân cần tăng cường hợp tác, áp dụng công nghệ mới và thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường trong quá trình nuôi trồng thủy sản. Điều này không chỉ giúp nâng cao giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản cho thế hệ mai sau.